Despair (R.W. Fassbinder)

De zondagavond televisie van de VPRO stond vroeger garant voor experimentele en controversiële programma’s. Mijn ouders waren er geen fan van, maar aangezien zij dan meestal bij mijn grootouders op bezoek gingen, keken wij stiekem naar het Simplistisch Verbond, Wim T. Schippers, Monty Python en de beste arthouse films. De kans dat er iemand bloot door het beeld liep, maakte die programma’s extra spannend, ook al begrepen we er niet veel van.

Zo kwam ik in aanraking met het werk van Rainer Werner Fassbinder, de grootste Duitse filmmaker. Een van de eerste films die ik van hem zag was Faustrecht der Freiheit uit 1974. Dat was tevens de eerste film die ik over homoseksualiteit zag. Fassbinder speelt zelf de hoofdrol van Fox, een cicusartiest die een half miljoeFaustrecht der Freiheitn Duitse Marken in de loterij wint. Hij komt in aanraking met mannen uit de rijkere klasse, die erg veel interesse voor hem en zijn geld hebben. Heel geraffineerd wordt Fox totaal kaalgeplukt en uiteindelijk gedumpt. Het einde is erg dramatisch en verraadt een heel zwartgallige kijk op de mensheid.

De enige film die ik destijds in de bioscoop zag was zijn laatste film Querelle uit 1982. Het is het verhaal van een matroos, die in de Franse havenstad Brest alles doet wat God verboden heeft: drugssmokkel, moord, seks met de bordeelhouder en zijn vrouw. De hoofdpersoon Querelle komt in het bordeel zijn broer tegen met wie hij een soort haat-liefde verhouding heeft. Gedurende de filQuerelle 2m wordt hij steeds meer dezelfde persoon als zijn broer, die dan ook van het toneel verdwijnt. Het is door het verhaal, de surrealistische vormgeving en symboliek een van de meest homo-erotische speelfilms ooit gemaakt.

Het thema van persoonswisseling staat centraal in de film Despair die Fassbinder in 1978 maakte en nu in gerestaureerde vorm in de bioscoop draait. Dirk Bogarde speelt de rijke Duitser, die vlak voor de machtsovername van de nazi’s de perfecte moord in scène zet om het geld van zijn levensverzekering op te strijken. Hij wisselt daarvoor van gedaante met een arme zwerver, die het slachtoffer van het snode plan wordt. Het is een realistisch vormgegeven surrealistische film, waar fantasie en werkelijkheid door elkaar lopen. Heel toepasselijk lijkt de poster van de film net een schilderij van Salvador Dali.

Fassbinder was een van de eerste openlijk homoseksuele filmmakers, die het experiment en de controverse niet schuwde. Hij werkte zo hard en was zo productief, dat hij er letterlijk aan onderdoor ging. Hij werd op 37-jarige leeftijd dood boven zijn schrijfmachine gevonden. Doodsoorzaak was een overdosis drank, pillen en cocaïne. Zijn oeuvre is zo omvangrijk, dat er voor liefhebbers nog veel te ontdekken valt, al kost het wat moeite om het te vinden.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s