The Fountainhead

Ik weet haar naam niet meer, maar het was een beetje zonderlinge huisgenoot in het eerste studentenhuis waar ik woonde: Hoge Woerd 129A om precies te zijn. Ze studeerde rechten en probeerde iedereen in huis zover te krijgen om de romans van Ayn Rand te lezen. Zo raakte ook ik in aanraking met het werk van de Amerikaanse filosofe, die uit de Sovjet-Unie wasAyn Rand gevlucht en haar ideeën in redelijk toegankelijke romans wist te verpakken.

The Fountainhead was het eerste boek, dat ik van haar las en het maakte een verpletterende indruk op me. In die tijd begaf ik mij vooral in linkse kringen in Leiden en de ideeën van mevrouw Rand pasten daar eigenlijk helemaal niet bij. Haar pleidooi voor egoïsme en tegen altruïsme klinkt nog steeds niet echt sympathiek. Althans, als je er alleen oppervlakkig naar kijkt. In het dikke boek gaat het in essentie om twee architecten met verschillende talenten, verschillende opvattingen en verschillende mate van succes. De hoofdpersoon is Howard Roarke, een echte vernieuwer, die van de opleiding wordt gegooid, omdat hij zich verzet tegen de heersende mode van classicistische bouw. Hij schijnt gemodelleerd te zijn naar de beroemde architect Frank Lloyd Wright. GuggenheimZijn tegenspeler is Peter Keating, die doet wat er van hem wordt verlangd. Zijn talent is beperkt, maar hij heeft in ieder geval werk en kan in zijn eigen levensonderhoud voorzien. In de basis draait het boek om de compromissen die je al dan niet moet sluiten. In welke mate laat je je beïnvloeden door wat anderen van iets vinden? Een ander personage in het boek is uitgever van een boulevardkrant die het opneemt voor Howard Roarke en daarmee zijn lezers tegen zich in het harnas jaagt. In het pleidooi van Rand hoort het scheppende individu onbeperkte ruimte af te dwingen en zichzelf geheel centraal te stellen. Dat is de beste voorwaarde om de ontwikkeling van de samenleving als geheel te garanderen.

Ayn Rand is alleen goed te kunnen We The Livingbegrijpen tegen de achtergrond van haar vlucht uit de Sovjet-Unie. Als student geschiedenis maakte dat de boeken van Rand nog interessanter. In de autobiografische roman, We The Living, beschrijft ze de beklemmende en beperkende kracht van het communistische systeem in de jaren ’20, vooral voor de intellectuele en creatieve klasse. De vrijheid van de Verenigde Staten moet een verademing voor haar zijn geweest. Het verklaart waarschijnlijk ook de extreme en onverbiddelijke standpunten die ze in haar werk verkondigt.

Het boek is nu bewerkt tot een toneelstuk van Toneelgroep Amsterdam. Het is een lange zit, maar het is een indringende en aansprekende voorstelling geworden. De special effects zijn geweldig, er wordt goed geacteerd en ieder personage heeft iets dubbelhartigs gekregen, waardoor de karakters eigenlijk iets spannender worden. Het heeft mij nooit The Fountainhead TGA2verbaasd, dat juist kunstenaars zich erg aangetrokken voelen tot het gedachtegoed van Rand. Het beste uit jezelf halen gaat beter als er weinig beperkingen zijn. De grootste kunstenaars waren meestal niet de makkelijkste mensen voor hun omgeving. Toch blijft het een beetje curieus dat een als echt links te boek staand gezelschap als Toneelgroep Amsterdam zich waagt aan het werk van zo’n rechtse tante als Ayn Rand. Ik denk dat dat in de jaren ’80 echt niet had gekund. Tijden veranderen….

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s