Category Archives: Boeken

Macbeth (Shakespeare & Nesbo)

Mijn relatie tot Shakespeare is altijd ingewikkeld geweest. Met school gingen we naar King Lear bij Toneelgroep De Appel in 1982, maar ik begreep er niet zo veel van. Een jaar of tien terug ging ik naar The Taming of the Shrew door het Leiden English Speaking Theater (LEST), maar het Engels en het plot waren te ingewikkeld om het ook maar enigszins te kunnen volgen. En ondanks alle Oscars vond ik Shakespeare in Love een nogal saaie, voorspelbare film. Maar daar tegenover staat de verfilming van Romeo + Julia met Leonardo DiCaprio, één van mijn favoriete films aller tijden.

Aan het lezen van de Engelse toneelschrijver ben ik nooit begonnen. Tot onlangs Hogarth Press een serie bewerkingen aankondigde van beroemde stukken van de toneelschrijver in eigentijdse romans. De eerste was The Gap of Time van Jeanette Winterson (The Winter’s Tale). In de jaren 90 had ik veel van haar gelezen, maar ik was een beetje op haar uitgekeken. Dit was echter een verrassende nieuwe kennismaking. Met mijn Bookclub lazen we Shylock is my Name (The Merchant of Venice) van Howard Jacobson. Hierin is het verhaal verplaatst naar de Beau Monde van Reality Televisie en Voetbalvrouwen. Heel aanstekelijk en actueel.

En nu heeft de Noorse thrillerschrijver Jo Nesbo het verhaal van Macbeth verplaatst naar het Schotland van 1970. De hoofdrolspeler is politieman en zijn vrouw runt een casino. De stad is in verval en wordt geteisterd door drugs- en motorbendes. Macbeth lijkt de ideale man om alles weer enigszins in het gareel te krijgen. Maar in zijn honger naar de totale macht, blijkt hij gewetenloos en volstrekt amoreel. Het verhaal hangt tussen realisme en fantasy (de zilveren dolken, de geesten, de heksen) en heeft veel onverwachte plotwendingen en bloederige taferelen wat de geloofwaardigheid niet ten goede komt. Dat is jammer, want Nesbo heeft duidelijk plezier in het schrijven en het is gewoon goed geschreven. “You’ve become a monster, Macbeth”, roept zijn tegenspeler de burgemeester. Waarop Macbeth antwoordt: “We never become what we aren’t already”. Prachtig.

Margaret Atwood verplaatste The Tempest naar een gevangenis, waar een uit de gratie geraakte theatermaker met zware criminelen gaat werken en zo zijn zoete wraak smeedt (Hag-Seed). En Tracy Chevalier verplaatste Othello naar een middelbare school, waar voor het eerst een zwarte leerling komt (New Boy). Daarmee omzeilt ze het vermeende racistische karakter van het toneelstuk naar een eigentijds dilemma. Ik heb nog niet alle hervertellingen gelezen, maar ben dat wel van plan. Ik kijk vooral uit naar wat Gillian Flynn met Hamlet gaat uitspoken.

Advertisements

Thriller (Bookclubbing 4)

Mijn Engelse Bookclub behandelt binnenkort zijn 100ste boek. Dat wordt een speciale happening, die nog niet helemaal rond is. Daarover later wellicht meer. Eerst boek 99, dat ik mocht uitkiezen. Het is geworden His Bloody Project van Graeme Macrae Burnet. Ik vind het leuk om op aangeven van mijn mede-clubleden boeken te lezen, die ik uit mezelf niet zou kiezen (of waar ik gewoon niet van had gehoord). En op dezelfde manier hoop ik ook steeds iets te kiezen wat mijn mede-clubleden nog niet kennen.

Met name het spannende genre komt minder vaak aan bod in onze club. Zeker nu A. geen lid meer is van onze club. Zij koos vaak voor spannende boeken. Het derde boek dat we ooit lazen was The Da Vinci Code van de toen nog vrijwel onbekende Dan Brown. Het boek stond wel in de kast bij Kooyker, maar een paar maanden later stonden er stapels van in de boekhandel. Maar ook koos ze bijvoorbeeld voor Dennis Lehane en Henning Mankell. Dat laatste was een vertaling uit het Zweeds, wat niet helemaal strookt met de regels van de club. Omdat het het afscheidsboek van A. was, zagen we het door de vingers.

Twee jaar geleden koos ik voor Galveston van Nic Pizzolatto, dat tot VN Thriller van 2016 was uitgeroepen. Hoewel het boek al een paar jaar uit was, liet de vertaling op zich wachten. Niet iedereen was gecharmeerd van dit duistere en gewelddadige verhaal dat zich in de criminele kringen in het zuiden van de VS afspeelt. Maar de plot is zo geweldig en ontroerend, dat ik het verhaal niet uit mijn kop kreeg.

Datzelfde gaat op voor His Bloody Project, al was ik hierop gewezen door een korte recensie in NRC, waar het boek 5 sterren kreeg. Het verhaalt speelt zich af eind 19e eeuw in de Schotse Hooglanden. Dat de hoofdpersoon schuldig is aan drie gruwelijke moorden staat buiten kijf. Het boek handelt meer over het waarom. En dan wordt weer eens duidelijk wat het verschil is tussen recht en rechtvaardigheid. Eenmaal vertaald werd het boek de VN Thriller van 2017. En nu dus ons boek 99. De keuze van VN levert vaak verrassend goede keuzes op (b.v. The Girl on the Train van Paula Hawkins en An Officer and a Spy van Robert Harris). De keuze van dit jaar (The Late Show van Michael Connelly) vond ik iets te traditioneel. Maar ja, bij de Oscars en de Booker Prize ben ik het ook niet altijd eens met de keuze van de jury.

Renate Dorrestein in Leiden

Ik heb Renate Dorrestein één keer in levende lijve ontmoet. Nu ze is gestorven vind ik het mooi dat verhaal te vertellen. Ik weet niet meer waarom ik haar werk ben gaan lezen, maar het begon met haar debuutroman Buitenstaanders. Ik denk dat ik het eind jaren 80 voor mijn verjaardag heb gekregen. Het was uitgekomen als tientjes-pocket. In mijn tijd als student was dat een goede manier om met auteurs bekend te raken.

Buitenstaanders-21660657

Inderdaad krankzinnig goed boek!

Ik was direct gefascineerd door haar manier van verhalen vertellen. Uitzonderlijke karakters, waarvan je niet goed wist of het excentrieke figuren of psychiatrische patiënten waren. Uitzonderlijk goed geschreven, licht verontrustend en ontregelend. Ze zette je steeds op het verkeerde been en bracht je daardoor aan het denken. Oftewel: literatuur zoals het hoort te zijn. Ik werd een liefhebber van haar werk en mijn toenmalige partner ook, omdat ze zo heerlijk over voedsel kon schrijven (hij was kok, vandaar).

20 jaar na haar debuutroman kwam haar zoveelste roman uit: Het duister dat ons scheidt. In die tijd kon ik niet wachten op een nieuwe titel en die kocht en las ik direct. Ze had haar stijl in die tijd tot perfectie verheven en wist haar verhalen steeds meer als thrillers op te bouwen. Het las dus als een trein. Toen ik op een donderdagavond langs de Leidse boekhandel Kooyker fietste, zag ik dat die avond Renate haar nieuwe roman signeerde. Het duurde tot acht of negen uur en ik had nog ongeveer een half uur. Omdat ik het al gekocht en gelezen had, wilde ik mijn eigen exemplaar gesigneerd hebben. Ik fietste snel naar huis om het op te halen.

Renate Dorrestein

Uit mijn exemplaar!

Terug bij Kooyker stond ik in een korte rij met alleen maar dames op leeftijd. Dat bracht me op de gekscherende opmerking die ik maakte toen ik aan de beurt was: “Ik ben misschien wel de enige man die uw boeken leest.” Ze antwoordde zoiets als: “Daar lijkt het vanavond wel op.” Ik legde uit dat het boek al had gelezen en genoten had van de hilarische scenes (voorheen was haar humor meestal bitterzoet). Ze zei dat ze er veel plezier aan had beleefd tijdens het schrijven. Ik vroeg of het een probleem vond mijn gelezen boek te signeren. Dat vond ze niet erg en ze schreef een toepasselijk zinnetje bij haar handtekening.

Ik ben haar boeken blijven lezen, maar op een gegeven moment wist ze zichzelf eigenlijk niet meer overtuigend te vernieuwen. De laatste jaren ging ze vaker experimenteren en dat leidde meestal niet tot goede resultaten. Echt Sexy en Weerwater vond ik bijvoorbeeld mislukte romans. Blijkbaar paste dat niet bij haar. Desalniettemin vind ik het nog steeds een omissie, dat ze nooit een grote literaire prijs heeft gewonnen. Ik denk dat dat komt, omdat ze vrouw en succesvol was. Anno 2018 is dat juist stuitend.

Race (Berlijn 1936)

Mensenrechten. Propaganda. Corruptie. De ingrediënten zijn er steeds opnieuw als de discussies over de relatie tussen sport en politiek oplaaien. Zo ook bij de meest controversiële Olympische Spelen aller tijden: Berlijn 1936. De film Race vertelt het verhaal van de zwarte atleet Jesse Owens, die Hitler voor gek zette in 1936 met zijn zogenaamde superieure Arische ras. Hij won vier gouden medailles als hardloper en verspringer en troefde de Duitse kampioenen af.

Race_2016_film_posterDe film Race heeft moeite met het feit dat Jesse Owens zo ongeveer de beroemdste Olympische kampioen aller tijden is. Het verhaal is grotendeels (althans de afloop) bekend en hoe maak je dan nog een interessante film. De titel is dubbelzinnig en gaat uiteraard ook over discriminatie van zwarten in Amerika. Ironisch genoeg hebben de Tweede Wereldoorlog (en later de Vietnamoorlog) een cruciale rol gespeeld in de emancipatie van zwarten in Amerika. Oorlog verbroedert nu eenmaal. Net zoals sport. Dat levert de meest interessante scenes in de film op: wanneer de Duitse verspringer Luz Long (toepasselijke naam!) na zijn verlies Owens omarmt en samen een ereronde maakt. Na afloop zoeken de atleten elkaar weer op en blijkt dat de Duitser het Hitlerregime veracht. Misschien was de film sterker geworden als die hier meer op had gefocust. Nu blijft Race een conventionele, brave film met een saaie heroïsche zwarte atleet en een paar interessante bijfiguren (bijvoorbeeld Carice van Houten als Leni Riefenstahl) die niet goed uit de verf komen.

Veel interessanter is het boek 1936. Wij gingen naar Berlijn van Auke Kok. Hij schreef eerder al goede sportboeken en dit is wellicht zijn meest interessante, omdat het over een zo goed als vergeten sporttijdperk gaat. Kok focust op twee succesvolle Nederlandse sporters tijdens de beruchte spelen: de Rotterdamse zwemster Rie Mastenbroek en de Amsterdamse hardloper Tinus Osendarp. De eerste was goed voor drie gouden en één zilveren medaille. Dat was indrukwekkend al bleef er altijd een smet op haar sportieve prestaties. Ze kreeg na de spelen schoon genoeg van het sportwereldje en hield er al snel mee op. Het gebrek aan erkenning in later jaren maakte haar bitter, vooral omdat ze niks met politiek op had. Ze heeft gewoon zo hard mogelijk gezwommen.

1936-wij-gingen-naar-berlijn-2Het verhaal van Tinus Osendarp is nog interessanter. Hij won geheel tegen de verwachting in de bronzen medaille op het koningsnummer van de atletiek: de 100 meter sprint. Owens won en Metcalfe (ook een zwarte Amerikaan) werd tweede. Daarmee troefde hij de Duitsers af, maar werd hij in veel media bestempeld tot de ‘snelste blanke op aarde’. Kom maar eens van zo’n stempel af. Zeker niet als je tijdens de oorlog de Hitlerjugend traint en je inzet voor het oppakken van ‘politieke criminelen’. Hoe het met Tinus afloopt, moet je maar in dit indrukwekkende boek gaan lezen. Eén ding is zeker: sport en politiek blijft een ongemakkelijke combinatie.

HahahaHa (Laurent Binet)

Mijn leraar Frans vond het helemaal niks dat François Mitterand president van Frankrijk werd en dat liet hij duidelijk blijken in mei 1981. Een socialist aan het hoofd van het grote Frankrijk, dat was een novum. En dat hij steun kreeg van de communisten zat mijn leraar ook al dwars. Ik vond het wel mooi, dat Frankrijk een heel ander geluid liet horen dan de Verenigde Staten (Ronald Reagan) en Engeland (Margaret Thatcher) of ons eigen land (Van Agt I). Het boek De Zevende Functie van Taal van de Franse auteur Laurent Binet gaat over de aanloop naar de overwinning van Mitterand op Giscard D’Estaing.

1701245_6_961c_valery-giscard-d-estaing-et-francois_6566f5b442be6d10200f2d04c72b1dfe

In 1981 wordt Mitterand (r) president van Frankrijk.

Een paar jaar geleden las ik de debuutroman van Binet. HhhH was de uitdagende titel, afkorting voor Himmlers hersenen heten Heydrich. Overweldigd was ik door het meerlaagse verhaal over de bedenker van de Endlösung tijdens het nazi-regime. Niet alleen was het een spannende historische roman, maar ook een verkenning van een historicus naar het verband tussen feit en fictie. Als romanliefhebber en historicus een ideaal boek. Het werd ook een enorme bestseller en er verschijnt binnenkort een film van. Ga dat boek alsnog snel lezen is mijn advies, mocht je dat nog niet hebben gedaan.

Ik was enigszins sceptisch of het zou lukken dat de tweede roman net zo’n spannende leeservaring zou zijn. Zoals de titel al doet vermoeden gaat Binets nieuwe boek voornamelijk over taal met de dood van een mij onbekende Franse filosoof als uitgangspunt. Hierdoor is het boek lastiger te doorgronden dan zijn voorganger. Maar laat je daardoor niet afschrikken; de schrijver sleurt je meteen mee in een verhaal vol vaart, intriges, seks, politiek en vooral veel humor. Ook als je niet alles over de functies van taal begrijpt, is er veel te genieten in dit brutale boek.

De boekenschijter (Venetië)

Het verhaal lijkt een beetje op De Naam van de Roos van Umberto Eco (die nog een rol in het boek speelt). Het bevat verwijzingen naar Sherlock Holmes, Björn Borg, de tv-serie 24, de film Fight Club en net als in de boeken van Dan Brown verplaatst het verhaal zich van de ene naar de andere bijzondere locatie in verschillende landen. Ik heb enorm genoten van dit boek en er hard om gelachen. Ik ga dus iedereen aanraden ook dit boek te lezen. Want wees eerlijk, als je van lezen houdt, houd je van taal.

The Baltimores

“Bent u van de uitgeverij?”, vraag ik terwijl ik bij boekhandel Kooyker in de rij sta voor een gesigneerd exemplaar van de nieuwe roman van Joël Dicker. De dame knikt en vraagt wat ik van de debuutroman van de auteur vond. Ik zei dat ik het met veel plezier had gelezen, vooral de observaties over de stand van zaken van het literaire wereldje. De jacht op die ene millionseller en de hypes om die te creëren etcetera maken De waarheid over de zaak Harry Quebert meer dan alleen een spannende pageturner, waarvan de plot erg veel weg heeft van Twin Peaks. Ik vertel dit de dame van De Bezige Bij, terwijl ik me ervan bewust ben dat zij onderdeel van het systeem is. Ze sluit onze mini-conversatie af met de schaamteloze mededeling dat de tweede roman van Joël Dicker veel weg heeft van The Secret History van Donna Tartt.

 Joël Dicker blijkt een zeer knappe man, die ook nog erg sympathiek blijkt te zijn. Met hem zou je wel een beschuitje willen eten, zullen we maar zeggen. Hij komt uit Zwitserland is franstalig, maar schrijft over Noord-Amerika alsof het zijn geboorteland is. Hij is een paar jaar geleden als literaire sensatie onthaald na het verschijnen van zijn debuutroman. Zijn tweede roman Het boek van de Baltimores  is opnieuw een onderhoudende pageturner. Een soort familiekroniek geschreven als thriller met veel kleine en grote cliffhangers en een spannende ontknoping (‘het Drama‘). Helaas heeft het boek iets teveel ongeloofwaardige personages en situaties om echt overtuigend te laten zijn. De schrijfstijl is echter soepel en de dialogen zijn sterk. Soms vraag je je af, waarom de schrijver niet voor tv of film is gaan werken.

 Het cynische is en blijft, dat de uitgeverij er blijkbaar alles voor over heeft om ook van de tweede roman een verkoopsucces te maken. De sexy foto van de auteur op de achterflap is nog tot daar aan toe en de verschijningsdatum in de Boekenweek ook. Maar om  op de achterflap te melden, dat dit ‘Het vervolg is op de wereldwijde bestseller De waarheid over de zaak Harry Quebert’, is onjuist en nogal schaamteloos. Of zouden ze bij De Bezige Bij het verschil tussen vervolg en opvolger niet meer begrijpen? Het valt me nog mee dat ze de vergelijking met de onverbiddelijk goede debuutroman van Donna Tartt niet hebben durven plaatsen.

Lees ook mijn blog over zijn debuutroman: Harry Quebert en Laura Palmer

Naschrift d.d. 3-4-2016: Je zou dit boek als vervolg op De waarheid over de zaak Harry Quebert kunnen beschouwen omdat een van de hoofdpersonen uit dat boek de hoofdpersoon in dit boek is. Tsja, da’s waar. Maar meer ook niet. 😉

Seven Killings (Bob Marley)

Het boek is ruim 600 bladzijden dik en heeft de titel ‘Brief History of Seven Killings’ gekregen. Marlon James won er dit jaar de Booker Prize mee. Dat is een beetje een trend: dikke boeken winnen belangrijke prijzen. Of dat terecht is, laat ik in het midden. Ik wil het over dit bijzondere boek hebben.

In 1976 wordt er een aanslag gepleegd op Bob Marley in zijn huis in Kingston, Jamaica. De reggaezanger heeft op dat moment al de status van wereldster en overleeft het ternauwernood. De zaak is nooit opgehelderd, vooral omdat Marley weigerde te praten over de lieden die het op hem gemunt hadden. Dit is het uitgangspunt van de roman. Wie zaten er achter de moordaanslag en hoe zijn die aan hun einde gekomen? Dat maakt het boek realistisch, maar toch fictief.

Marlon James-A Brief History of Seven Killings

Marlon James

Als je niet goed tegen uitgesproken geweld kunt, raad ik het boek niet aan. Als je uitkijkt naar de nieuwe Quentin Tarantino, The Wire een fantastische serie vindt en van taal en muziek houdt, dan valt er veel moois te ontdekken in het dikke boek. Obscure jaren-70-disco als Fly Robin Fly van The Silver Convention als decor voor de strijd tussen politieke opponenten en straatbendes op Jamaica. Je moet er maar op komen. Marlon James vertelt het verhaal met de stem en vanuit het gezichtspunt van verschillende hoofdpersonen. Daarnaast spreidt hij het verhaal uit over de jaren 70, 80 en 90 en over Jamaica en New York. Dat werkt verwarrend, maar maakt het boek ook bijzonder. Wel komen hierdoor sommige karakters beter uit de verf dan anderen. En het is soms lastig om de draad van het verhaal vast te blijven houden.

Persoonlijk houd ik niet echt van reggae. Het is me te sloom en ik houd niet van de homofobie die er vaak mee gepaard gaat. Dat is door dit boek niet veranderd, al is de schrijver openlijk gay (wat ontegenzeggelijk blijkt uit het boek!). Wel heb ik me verdiept in het leven en werk van Marley, die na zijn tragische dood (als gevolg van kanker) een staatsbegrafenis op Jamaica kreeg. Marlon James moet het tot nu toe doen met een prestigieuze literaire prijs, al waren de recensies gemengd. Ik vond het een uitermate goed geschreven boek over een fascinerende geschiedenis rond een muzikaal genie. Voor de muziekliefhebbers heeft de schrijver een aparte afspeellijst gemaakt voor Spotify:

spotify:user:oneworld-books:playlist:5175znXcA45taArodjWAvc

Voor een andere mening over dit boek verwijs ik naar de blog van mijn collega en veellezer Liliane:

http://booksandliliane.blogspot.nl/2015/10/marlon-james-brief-history-of-seven.html