Category Archives: Boeken

Race (Berlijn 1936)

Mensenrechten. Propaganda. Corruptie. De ingrediënten zijn er steeds opnieuw als de discussies over de relatie tussen sport en politiek oplaaien. Zo ook bij de meest controversiële Olympische Spelen aller tijden: Berlijn 1936. De film Race vertelt het verhaal van de zwarte atleet Jesse Owens, die Hitler voor gek zette in 1936 met zijn zogenaamde superieure Arische ras. Hij won vier gouden medailles als hardloper en verspringer en troefde de Duitse kampioenen af.

Race_2016_film_posterDe film Race heeft moeite met het feit dat Jesse Owens zo ongeveer de beroemdste Olympische kampioen aller tijden is. Het verhaal is grotendeels (althans de afloop) bekend en hoe maak je dan nog een interessante film. De titel is dubbelzinnig en gaat uiteraard ook over discriminatie van zwarten in Amerika. Ironisch genoeg hebben de Tweede Wereldoorlog (en later de Vietnamoorlog) een cruciale rol gespeeld in de emancipatie van zwarten in Amerika. Oorlog verbroedert nu eenmaal. Net zoals sport. Dat levert de meest interessante scenes in de film op: wanneer de Duitse verspringer Luz Long (toepasselijke naam!) na zijn verlies Owens omarmt en samen een ereronde maakt. Na afloop zoeken de atleten elkaar weer op en blijkt dat de Duitser het Hitlerregime veracht. Misschien was de film sterker geworden als die hier meer op had gefocust. Nu blijft Race een conventionele, brave film met een saaie heroïsche zwarte atleet en een paar interessante bijfiguren (bijvoorbeeld Carice van Houten als Leni Riefenstahl) die niet goed uit de verf komen.

Veel interessanter is het boek 1936. Wij gingen naar Berlijn van Auke Kok. Hij schreef eerder al goede sportboeken en dit is wellicht zijn meest interessante, omdat het over een zo goed als vergeten sporttijdperk gaat. Kok focust op twee succesvolle Nederlandse sporters tijdens de beruchte spelen: de Rotterdamse zwemster Rie Mastenbroek en de Amsterdamse hardloper Tinus Osendarp. De eerste was goed voor drie gouden en één zilveren medaille. Dat was indrukwekkend al bleef er altijd een smet op haar sportieve prestaties. Ze kreeg na de spelen schoon genoeg van het sportwereldje en hield er al snel mee op. Het gebrek aan erkenning in later jaren maakte haar bitter, vooral omdat ze niks met politiek op had. Ze heeft gewoon zo hard mogelijk gezwommen.

1936-wij-gingen-naar-berlijn-2Het verhaal van Tinus Osendarp is nog interessanter. Hij won geheel tegen de verwachting in de bronzen medaille op het koningsnummer van de atletiek: de 100 meter sprint. Owens won en Metcalfe (ook een zwarte Amerikaan) werd tweede. Daarmee troefde hij de Duitsers af, maar werd hij in veel media bestempeld tot de ‘snelste blanke op aarde’. Kom maar eens van zo’n stempel af. Zeker niet als je tijdens de oorlog de Hitlerjugend traint en je inzet voor het oppakken van ‘politieke criminelen’. Hoe het met Tinus afloopt, moet je maar in dit indrukwekkende boek gaan lezen. Eén ding is zeker: sport en politiek blijft een ongemakkelijke combinatie.

Advertisements

HahahaHa (Laurent Binet)

Mijn leraar Frans vond het helemaal niks dat François Mitterand president van Frankrijk werd en dat liet hij duidelijk blijken in mei 1981. Een socialist aan het hoofd van het grote Frankrijk, dat was een novum. En dat hij steun kreeg van de communisten zat mijn leraar ook al dwars. Ik vond het wel mooi, dat Frankrijk een heel ander geluid liet horen dan de Verenigde Staten (Ronald Reagan) en Engeland (Margaret Thatcher) of ons eigen land (Van Agt I). Het boek De Zevende Functie van Taal van de Franse auteur Laurent Binet gaat over de aanloop naar de overwinning van Mitterand op Giscard D’Estaing.

1701245_6_961c_valery-giscard-d-estaing-et-francois_6566f5b442be6d10200f2d04c72b1dfe

In 1981 wordt Mitterand (r) president van Frankrijk.

Een paar jaar geleden las ik de debuutroman van Binet. HhhH was de uitdagende titel, afkorting voor Himmlers hersenen heten Heydrich. Overweldigd was ik door het meerlaagse verhaal over de bedenker van de Endlösung tijdens het nazi-regime. Niet alleen was het een spannende historische roman, maar ook een verkenning van een historicus naar het verband tussen feit en fictie. Als romanliefhebber en historicus een ideaal boek. Het werd ook een enorme bestseller en er verschijnt binnenkort een film van. Ga dat boek alsnog snel lezen is mijn advies, mocht je dat nog niet hebben gedaan.

Ik was enigszins sceptisch of het zou lukken dat de tweede roman net zo’n spannende leeservaring zou zijn. Zoals de titel al doet vermoeden gaat Binets nieuwe boek voornamelijk over taal met de dood van een mij onbekende Franse filosoof als uitgangspunt. Hierdoor is het boek lastiger te doorgronden dan zijn voorganger. Maar laat je daardoor niet afschrikken; de schrijver sleurt je meteen mee in een verhaal vol vaart, intriges, seks, politiek en vooral veel humor. Ook als je niet alles over de functies van taal begrijpt, is er veel te genieten in dit brutale boek.

De boekenschijter (Venetië)

Het verhaal lijkt een beetje op De Naam van de Roos van Umberto Eco (die nog een rol in het boek speelt). Het bevat verwijzingen naar Sherlock Holmes, Björn Borg, de tv-serie 24, de film Fight Club en net als in de boeken van Dan Brown verplaatst het verhaal zich van de ene naar de andere bijzondere locatie in verschillende landen. Ik heb enorm genoten van dit boek en er hard om gelachen. Ik ga dus iedereen aanraden ook dit boek te lezen. Want wees eerlijk, als je van lezen houdt, houd je van taal.

The Baltimores

“Bent u van de uitgeverij?”, vraag ik terwijl ik bij boekhandel Kooyker in de rij sta voor een gesigneerd exemplaar van de nieuwe roman van Joël Dicker. De dame knikt en vraagt wat ik van de debuutroman van de auteur vond. Ik zei dat ik het met veel plezier had gelezen, vooral de observaties over de stand van zaken van het literaire wereldje. De jacht op die ene millionseller en de hypes om die te creëren etcetera maken De waarheid over de zaak Harry Quebert meer dan alleen een spannende pageturner, waarvan de plot erg veel weg heeft van Twin Peaks. Ik vertel dit de dame van De Bezige Bij, terwijl ik me ervan bewust ben dat zij onderdeel van het systeem is. Ze sluit onze mini-conversatie af met de schaamteloze mededeling dat de tweede roman van Joël Dicker veel weg heeft van The Secret History van Donna Tartt.

 Joël Dicker blijkt een zeer knappe man, die ook nog erg sympathiek blijkt te zijn. Met hem zou je wel een beschuitje willen eten, zullen we maar zeggen. Hij komt uit Zwitserland is franstalig, maar schrijft over Noord-Amerika alsof het zijn geboorteland is. Hij is een paar jaar geleden als literaire sensatie onthaald na het verschijnen van zijn debuutroman. Zijn tweede roman Het boek van de Baltimores  is opnieuw een onderhoudende pageturner. Een soort familiekroniek geschreven als thriller met veel kleine en grote cliffhangers en een spannende ontknoping (‘het Drama‘). Helaas heeft het boek iets teveel ongeloofwaardige personages en situaties om echt overtuigend te laten zijn. De schrijfstijl is echter soepel en de dialogen zijn sterk. Soms vraag je je af, waarom de schrijver niet voor tv of film is gaan werken.

 Het cynische is en blijft, dat de uitgeverij er blijkbaar alles voor over heeft om ook van de tweede roman een verkoopsucces te maken. De sexy foto van de auteur op de achterflap is nog tot daar aan toe en de verschijningsdatum in de Boekenweek ook. Maar om  op de achterflap te melden, dat dit ‘Het vervolg is op de wereldwijde bestseller De waarheid over de zaak Harry Quebert’, is onjuist en nogal schaamteloos. Of zouden ze bij De Bezige Bij het verschil tussen vervolg en opvolger niet meer begrijpen? Het valt me nog mee dat ze de vergelijking met de onverbiddelijk goede debuutroman van Donna Tartt niet hebben durven plaatsen.

Lees ook mijn blog over zijn debuutroman: Harry Quebert en Laura Palmer

Naschrift d.d. 3-4-2016: Je zou dit boek als vervolg op De waarheid over de zaak Harry Quebert kunnen beschouwen omdat een van de hoofdpersonen uit dat boek de hoofdpersoon in dit boek is. Tsja, da’s waar. Maar meer ook niet. 😉

Seven Killings (Bob Marley)

Het boek is ruim 600 bladzijden dik en heeft de titel ‘Brief History of Seven Killings’ gekregen. Marlon James won er dit jaar de Booker Prize mee. Dat is een beetje een trend: dikke boeken winnen belangrijke prijzen. Of dat terecht is, laat ik in het midden. Ik wil het over dit bijzondere boek hebben.

In 1976 wordt er een aanslag gepleegd op Bob Marley in zijn huis in Kingston, Jamaica. De reggaezanger heeft op dat moment al de status van wereldster en overleeft het ternauwernood. De zaak is nooit opgehelderd, vooral omdat Marley weigerde te praten over de lieden die het op hem gemunt hadden. Dit is het uitgangspunt van de roman. Wie zaten er achter de moordaanslag en hoe zijn die aan hun einde gekomen? Dat maakt het boek realistisch, maar toch fictief.

Marlon James-A Brief History of Seven Killings

Marlon James

Als je niet goed tegen uitgesproken geweld kunt, raad ik het boek niet aan. Als je uitkijkt naar de nieuwe Quentin Tarantino, The Wire een fantastische serie vindt en van taal en muziek houdt, dan valt er veel moois te ontdekken in het dikke boek. Obscure jaren-70-disco als Fly Robin Fly van The Silver Convention als decor voor de strijd tussen politieke opponenten en straatbendes op Jamaica. Je moet er maar op komen. Marlon James vertelt het verhaal met de stem en vanuit het gezichtspunt van verschillende hoofdpersonen. Daarnaast spreidt hij het verhaal uit over de jaren 70, 80 en 90 en over Jamaica en New York. Dat werkt verwarrend, maar maakt het boek ook bijzonder. Wel komen hierdoor sommige karakters beter uit de verf dan anderen. En het is soms lastig om de draad van het verhaal vast te blijven houden.

Persoonlijk houd ik niet echt van reggae. Het is me te sloom en ik houd niet van de homofobie die er vaak mee gepaard gaat. Dat is door dit boek niet veranderd, al is de schrijver openlijk gay (wat ontegenzeggelijk blijkt uit het boek!). Wel heb ik me verdiept in het leven en werk van Marley, die na zijn tragische dood (als gevolg van kanker) een staatsbegrafenis op Jamaica kreeg. Marlon James moet het tot nu toe doen met een prestigieuze literaire prijs, al waren de recensies gemengd. Ik vond het een uitermate goed geschreven boek over een fascinerende geschiedenis rond een muzikaal genie. Voor de muziekliefhebbers heeft de schrijver een aparte afspeellijst gemaakt voor Spotify:

spotify:user:oneworld-books:playlist:5175znXcA45taArodjWAvc

Voor een andere mening over dit boek verwijs ik naar de blog van mijn collega en veellezer Liliane:

http://booksandliliane.blogspot.nl/2015/10/marlon-james-brief-history-of-seven.html

 

 

 

Saint Malo (All the light we cannot see)

Deze zomer las ik de roman die dit jaar de Pulitzer Prize voor fictie heeft gewonnen. De Amerikaanse auteur Anthony Doerr schreef een meeslepend verhaal over een Duitse jongen en een Frans meisje die allebei als kind betrokken raken in de Tweede Wereldoorlog en daardoor erg snel volwassen worden. De jongen is een wees en woont met zijn zusje in een weeshuis. Het meisje is op jonge leeftijd blind geworden en heeft alleen nog haar vader. Die is curator in een natuurhistorisch museum in Parijs. Zij vluchten naar het Franse kustplaatsje Saint Malo. De vader heeft de opdracht een waardevolle diamant te verbergen voor de Duitse bezetters.  

 All the light we cannot see (Als je het licht niet kunt zien) geeft een prachtig beeld van Saint Malo. Het zou me niet verbazen als hier het Dan Brown-effect optreedt en het aantal bezoekers zal stijgen als gevolg van nieuwsgierige lezers. Voor mij was het in ieder geval aanleiding om deze hefstvakantie het plaatsje te bezoeken. Het oude centrum (Intra Muros) is een soort postzegelstadje. Je kunt bijna rondom over de stadsmuren lopen en dat kost je niet heel veel tijd. Alle huizen en panden staan erg dicht op elkaar en de straatjes zijn niet breed. Het leukst is het om de vestingstad vanaf het strand te benaderen. Bij eb is het strand heel breed en een beetje zompig. Net als bij Mont Saint Michel, dat hier niet ver vandaan ligt. 

 Er valt overigens veel aan te merken op het boek van Anthony Doerr. Er staan nogal wat anachronismen in. Het is een allegaartje van stijlen: van sociaal drama tot fantasy-elementen à la Raiders of the Lost Ark (volgens de legende maakt de diamant met de mooie titel ‘Sea of Flames‘ zijn eigenaar onsterfelijk en daarom willen de Duitsers hem hebben). Het verhaal is te lang, onwaarschijnlijk, voorspelbaar en weinig subtiel. De reden dat het zich in Saint Malo afspeelt is niet erg duidelijk; waarschijnlijk vanwege het mooie decor voor een romantisch verhaal en omdat de stad het strijdtoneel was in 1944 toen de geallieerden Europa gingen bevrijden. De stad raakte verwoest, is heropgebouwd en nu een belangrijke toeristische attractie. En het boek is ondanks de gebreken een easy read en een bestseller. Daar had het geen Pulitzer voor nodig.

The Fountainhead

Ik weet haar naam niet meer, maar het was een beetje zonderlinge huisgenoot in het eerste studentenhuis waar ik woonde: Hoge Woerd 129A om precies te zijn. Ze studeerde rechten en probeerde iedereen in huis zover te krijgen om de romans van Ayn Rand te lezen. Zo raakte ook ik in aanraking met het werk van de Amerikaanse filosofe, die uit de Sovjet-Unie wasAyn Rand gevlucht en haar ideeën in redelijk toegankelijke romans wist te verpakken.

The Fountainhead was het eerste boek, dat ik van haar las en het maakte een verpletterende indruk op me. In die tijd begaf ik mij vooral in linkse kringen in Leiden en de ideeën van mevrouw Rand pasten daar eigenlijk helemaal niet bij. Haar pleidooi voor egoïsme en tegen altruïsme klinkt nog steeds niet echt sympathiek. Althans, als je er alleen oppervlakkig naar kijkt. In het dikke boek gaat het in essentie om twee architecten met verschillende talenten, verschillende opvattingen en verschillende mate van succes. De hoofdpersoon is Howard Roarke, een echte vernieuwer, die van de opleiding wordt gegooid, omdat hij zich verzet tegen de heersende mode van classicistische bouw. Hij schijnt gemodelleerd te zijn naar de beroemde architect Frank Lloyd Wright. GuggenheimZijn tegenspeler is Peter Keating, die doet wat er van hem wordt verlangd. Zijn talent is beperkt, maar hij heeft in ieder geval werk en kan in zijn eigen levensonderhoud voorzien. In de basis draait het boek om de compromissen die je al dan niet moet sluiten. In welke mate laat je je beïnvloeden door wat anderen van iets vinden? Een ander personage in het boek is uitgever van een boulevardkrant die het opneemt voor Howard Roarke en daarmee zijn lezers tegen zich in het harnas jaagt. In het pleidooi van Rand hoort het scheppende individu onbeperkte ruimte af te dwingen en zichzelf geheel centraal te stellen. Dat is de beste voorwaarde om de ontwikkeling van de samenleving als geheel te garanderen.

Ayn Rand is alleen goed te kunnen We The Livingbegrijpen tegen de achtergrond van haar vlucht uit de Sovjet-Unie. Als student geschiedenis maakte dat de boeken van Rand nog interessanter. In de autobiografische roman, We The Living, beschrijft ze de beklemmende en beperkende kracht van het communistische systeem in de jaren ’20, vooral voor de intellectuele en creatieve klasse. De vrijheid van de Verenigde Staten moet een verademing voor haar zijn geweest. Het verklaart waarschijnlijk ook de extreme en onverbiddelijke standpunten die ze in haar werk verkondigt.

Het boek is nu bewerkt tot een toneelstuk van Toneelgroep Amsterdam. Het is een lange zit, maar het is een indringende en aansprekende voorstelling geworden. De special effects zijn geweldig, er wordt goed geacteerd en ieder personage heeft iets dubbelhartigs gekregen, waardoor de karakters eigenlijk iets spannender worden. Het heeft mij nooit The Fountainhead TGA2verbaasd, dat juist kunstenaars zich erg aangetrokken voelen tot het gedachtegoed van Rand. Het beste uit jezelf halen gaat beter als er weinig beperkingen zijn. De grootste kunstenaars waren meestal niet de makkelijkste mensen voor hun omgeving. Toch blijft het een beetje curieus dat een als echt links te boek staand gezelschap als Toneelgroep Amsterdam zich waagt aan het werk van zo’n rechtse tante als Ayn Rand. Ik denk dat dat in de jaren ’80 echt niet had gekund. Tijden veranderen….

Gone Girl

Op vakantie lezen mensen graag spannende boeken. Ik ben daarop geen uitzondering. Ik zoek bij voorkeur een boek met een originele invalshoek en dat is binnen het spannende genre niet echt makkelijk. Bijna alle paden zijn al plat getreden.
Dit jaar kreeg ik van een van mijn Book Club-genoten Gone Girl van Gillian Flynn aangeraden. Ik had er nog nooit van gehoord, maar dat was een goede tip.

In het thriller-genre draait het heel erg om wat Engelsen “suspension of disbelief” noemen. De lezer (of kijker) moet zo bewerkt worden dat hij bereid is zaken die onwaarschijnlijk zijn als aannemelijk te accepteren. Die kunst beheerst Flynn zeer goed. Wanneer ik het verhaal zou navertellen (wat ik niet doe), zou u het boek niet meer gaan lezen. Ik verklap alleen dat de twee hoofdpersonen een echtpaar vormen en dat de hoofdstukken om en om door een van hen worden verteld. Dat werkt uitermate goed om verschillende inzichten te geven en de lezer af en toe op het verkeerde been te plaatsen.
In het Nederlands is het boek eerst als Donker Hart verschenen en later als Verloren Vrouw. Die nieuwe titel allittereert even mooi als de oorspronkelijke Engelse titel en dekt de lading van het boek veel beter.

20140711-000357-237619.jpg
Binnenkort komt de film Gone Girl uit. Gillian Flynn heeft zelf het scenario geschreven. Dat is meestal een veeg teken en levert meestal veel te brave boekverfilmingen op. David Fincher (Se7en, Fight Club, The Social Network) heeft de regie. Dat biedt weer hoop. Het beste nieuws vind ik echter dat Ben Affleck de mannelijke hoofdrol speelt. Hij is weliswaar iets ouder dan Nick Dunne in het boek, maar ik acht hem als geen ander in staat de combinatie van playboy, nietsnut en charmante echtgenoot te spelen. Het kuiltje in zijn kin doet het hem bij Ben en Nick!
Vanaf oktober in de bioscoop. Tot die tijd kun je het nog lezen zonder te weten of het boek beter was!

GONE GIRL OFFICIAL TRAILER from total:spec on Vimeo.